2016-08-23

De secretis Rosæ

Omnibus puerulis, qui primoribus quidem labiis sermonem Latinum umquam attigerunt, notissimum est illud "sub rosa," quo monemur ne rem privatam atque arcanam divulgemus. Sed hujus locutionis etiam origo quodammodo arcana esse videtur.

Anno 1628º Ioannes Carolus Rosenbergius Argentinesis, Medicinæ et Philosophiæ Doctor, Reipbulicæ Wormatiensis Poliatrus in lucem edidit Rhodologiam (seu Philosophico-medicam generosæ Rosæ descriptionem, flosculis philosophicis, philologicis, philiatris, politicis, chymicis, etc. adornatam), cujus in partis primæ capite secundo reperimus de roseis arcanis hæc:

Verum Rosam Cupido Veneris filius, ut Poëtæ fabulantur, Harpocrati, silentii Deo, digito labia compescenti, donavit. Unde mos ille fluxisse videtur, ut in cenaculis Rosa lacunaribus supra mensarum vertices affigatur, ut quisque sit secreti tenax, nec facile divulget, quæ sub rosa, id est, silentii fide, dicta sunt. Qua de re elegantissimus Poëta sequentem in modum canit:

Est Rosa flos Veneris, cujus quo furta laterent,
   Harpocrati matris dona dicavit Amor.
Inde Rosam mensis hospes suspendit amicis,
   Convivæ ut sub ea dicta tacenda sciant.

Hæc hactenus in prima editione (1628), nec nobis ibi nomen "elegantissimi poëtæ" detulit Rosenbergius neque indicavit ubi versus essent quærendi; sed hunc locum Rosenbergius noster paulo amplificavit in secunda (1631):

Qui marmori insculpti versus innuere videntur, Rosam Veneri cum primis esse dicatam, id est, amorem vel amicam conversationem floridam semper requirere gratiam, qua dicta facta, sincera mente suscipiantur, intimo cordis scrinio condita reserventur, nec ulli scrutinio proditorie subiiciantur, exponantur: tam et roseam desiderare verecundiam, cujus intuitu ea tantum libeant, quæ liceant. Veneris autem seu furta, seu, ut alii lenius quidem legunt, facta seu facinora, uno verbo secretiora amoris peccatilla, ne propalentur, filium Cupidinem, Voluptatis professorem roseis, id est gratiosis Verecundiæ flosculis, silentio commendare. Morem hinc antiquum invaluisse, quo servandi in secretis silentii symbolum, Rosa, conclavium lacunaribus apud Aquilonares vel insculpitur vel appingitur, adscriptis quandoque sequentibus verbis Under der Rosen. Inde tritum Germanorum proverbium Ich rede es under der Rosen quod diversum tamen est ab illo Ciceroniano, "in rosis dicere" vel "loqui." Sic enim illud potius exprimendum: "sub rosa dictum." Equidem priscis illis temporibus frequentissimum rosarum usum in conviviis et amoribus fuisse, veteresque convivas ad symposiorum finem ante digressum sub rosa transacta sese velle omnia contestari solitos, legimus. Quem in sensum alii aliis usi sunt diverbiis: quale istud etiam, "odi memorem compotorem," id est, convivam et combibonem, qui liberius dicta liberalius foras eliminat: item illud, "mensæ fines ne transgrediantur discursus." Ceterum quod rosam Veneris donum statuunt, hancque rosis coronatam introducunt Poëtæ, eo ipso floridum ruborem seu roseam verecundiam amores pariter ac amicos decere, innuunt. Ut ita etiam "sub rosa" dictum idem sit, ac sub roseo verecundiæ sigillo, sub veniæ et honoris tessera prolatum, actum. Venerem, etiam licitam, etiam liberam, verecundia decet. Quadrant huc Theo. Joviani Pontani in primo Eridani versus.

Plectebat Cythera* comas* madidumque capillum
   siccabat, Charites carmina lecta canunt.
Ad cantum Satyri properant, ad carmina Nymphæ,
   carmina de tacitis sepibus hausta bibunt.
Hinc aliquis petulans ausus prodire Dionem
   intuitus,* docta dum linit ora manu.
Erubuit pudibunda, roburque* per ora cucurrit,
   occupat et teneras purpura grata genas.
Mox interque rosas interque roseta refugit;
   delitet et molles spirat ab ore crocos.
Dum spirat funditque crocos, dum purpura fulget,
   concipit afflatus Dædala terra Deæ.
Hinc et purpureum flores traxere colorem,
   Quæque prius candor purpura facta rosa est.
Has legite, his teneræ crines ornate puellæ,
   Pæstano niteat lucida rore coma.
Vere rosas, æstate rosas diffundite Divæ,
   Spirent templa rosas, ipsæ et olete rosas.

Carmen a Rosenbergio relatum paulo discrepat ab aliis Pontani editionibus:


Quibus addendum est: in primo loco supra allato, ubi "ille mos" dicitur "fluxisse," inserta in secunda editione esse hæc verba: "cum primis Septentrionalium": suspicor Germanos in illis "Septentrionalibus" esse subaudiendos, ut etiam in "Aquilonaribus" postea positis. Mos igitur et dictum ipsum Neolatinum, quod est "sub rosa," non Romanorum antiquitati revera adscribendum est sed consuetudinibus potius Germanorum. Sed unde Rosenbergius expiscatus sit fabulam de Amore (professore Voluptatis) et Venere et Harpocrati et Rosa, nec de quo lapide, si revera insculpti sunt, versus illi, quorum prima verba sunt "Est Rosa flos Veneris," sumpserit, adhuc nescio. Nec pro certo habeo utrum Joannes Jovianus Pontanus dicendus sit "Theologus," an altero quodam modo illud "Theo" (pro "Jo.?") sit explicandum.

At si in nomine opereque illius J.C. Rosenbergii saporem quendam Christiani Rosencreutz deprehendis, non falleris: nam in vicesima pagina, postquam de Lutheri cruce, quæ tam rosa quam corde ornata erat, dictum est, insequitur locus hic:

Atque hoc sane sensu Rosæcrucianos nos Christianos esse omnino decet…

Sed nemo nisi cæcus non statim animadvertit positas in frontispicio duas columnas illas, Boaz et Jachin.

Ut crucem deponamus atque ad rosas revertamur, quattuor versus feruntur in Bavaria esse a monachis Benedictinis in codice quinti decimi sæculi scriptos:

Quidquid sub rosa fatur
repetitio nulla sequatur
Sint vera vel ficta
sileantur sub rosa picta.

(Videas Waltheri Proverbia sententiasque Latinitatis medii ævi sive Lateinische Sprichwörter und Sentenzen des Mittelalters in alphabetisher Anordnung, 1967).

2016-08-12

De civilitate Taivanensium

Reginaldus nuper de periculo terroris scripsit; ad quem commentarium volo nonnulla addere.

Primum, consentio hostes vocandos esse eos, qui vi minisque terrorem in cives occidentales necnon in orientales incutere conantur. Sed non censeo nomen civitatis et jus civitatis in eos imponenda: vocandi potius mihi videntur hostes humani generis, ut liceat cuivis civitati, jure gentium fretæ, eos reprimere. Nam ubicumque latitare videntur, qui nuper etiam in Canada deprehensi sunt.

Sed alia dixit Reginaldus, quæ diligentius sunt inspicienda, præcipue de Salafismo. Quæ doctrina, si recte eam interpretor, non solum ad religionem spectat sed ad omnem vitæ partem: quare Salafismus non solum doctrina vel religio est habendus, sed auctoritas politica et universalis. Discrimen enim hodie observatur inter auctoritatem, quæ subjectos in rebus publicis opprimit sed in aliis rebus eos secundum voluntatem suam vivere sinit (sic enim quivis generalissimo sive tyrannus de Africa vel America Septentrionali delectus se gerit), et auctoritatem universalem sive Totalstaat (quod nomen finxit Carolus Schmitt), quæ temptat animos civium in omnibus rebus ad suos fines ducere. Salafismus videtur velle universalem civitatem sive Totalstaat condere et in omnibus vitæ partibus auctoritatem suam exercere.

Secundum quam finitionem universalis civitatis sive auctoritatis etiam finienda sunt duo genera belli. Sunt enim, qui pro mercede et rapina vel potestate bellum gerant: et intra præscriptos fines bellum gerant, ne periculum belli lucrum sibi abripiat. Sic videmus Vladimirum Putin tyrannum Russorum Crimeam cepisse, nec bellum urgere in reliquam Ucrainam capiendam. Sunt autem alii, qui pro honore vel deo vel alia re indefinita bellum, quod sibi videatur justum, gerant sine fine. Sic nostrates bellum "in terrorem" gerunt, quod diutius quam ullum aliud bellum nunc geritur et fine ideo caret, quod male definitum erat. Tale bellum etiam gerunt fautores Salafismi: qui aut morientur aut vincent, neque ad finem scient utrum victi an victores fuerint.

At periculum imminet nobis, qui volumus universalem civitatem sive Totalstaat vitare et certos fines in regiminis auctoritatem imponere. Nam apud Gallos, ut Reginaldus antea scripsit, adhuc valet lex extraordinaria, sive status urgentium, qua libertas civium deminuitur ad salutem populi (ut dicitur) tuendam. Eadem ratione apud Americanos invaluit lex illa "PATRIOT" inscripta, qua magistratuum auctoritas est magnopere aucta et libertates civium deminutæ. Ut scripsit Carolus ille Schmitt, quem antea memoravi, talis exceptio legum etiam est fundamentum civitatis universalis.

Quomodo igitur possunt civitates liberæ, quæ certos fines in suorum magistratuum potestatem imponunt, bellum finitum gerere in hostes, qui universalem auctoritatem sibi vindicare volunt, et qui ubique latitant? Quomodo possumus cives nosmet tueri, ne ob Salafismi periculum nostras libertates perdamus?

2016-08-09

De periculo legendi

Olim mihi puero puer quidam alter arte logica usus demonstravit cur non sapienti esset in libros legendos diligenter incumbendum:

  1. Quo plus leges, eo plura disces.
  2. Quo plura didiceris, eo plurium oblivisceris.
  3. Quo plurium oblitus eris, eo minus scies.
  4. Ergo quo plus legeris, eo minus scies.

Quæ argumenta possunt etiam e contrario poni:

  1. Quo minus leges, eo pauciora disces.
  2. Quo pauciora didiceris, eo pauciorum oblivisceris.
  3. Quo pauciorum oblitus eris, eo plus scies.
  4. Ergo quo minus legeris, eo plus scies.

Quibus argumentis perpensis compertum habemus libros non esse legendos.

2016-08-03

Nuper ob varias causas cœpi sæpius de Utopia sive Nusquama cogitare. Jamdudum viderat Georgius Dumézil triplicem civitatem a Platone esse in Republica descriptam; quod etiam dici potest de Timæo et Critia. Qua in civitate sive societate consortioque hominum munera officiaque sic dividuntur, ut alii rempublicam moderandam et jus dicendum et deos colendos, alii bella gerenda et pacem tuendam, alii agros colendos et instrumenta utensilia vasa paranda et lucrum faciendum curent. Sic Socratis Καλλίπολις dicitur tribus ordinibus constare: videlicet custodibus, auxiliariis, artificibus opificibusque necnon agricolis; sic etiam anima tribus partibus, nempe ratione, animo, appetitu: nam ratio vitam humanam moderatur et justitiam promovet et pietatem fovet, dein animus honorem summo in pretio habet, tertia pars sive appetitus voluptatibus capitur.

Dumézil voluit has tres partes et civitatis et hominis a primitiis gentis Indo-Europææ esse ortas: une reminiscence indo-européenne. Sed fieri etiam potest ut ante mentis quidem oculos Plato habuerit exemplar quoddam recentius. Est enim apud Homerum, ut exemplum saltem unum afferam, locus qui facile potuit trinitatem Dumezilianum Platoni suggerere. Nam in duodevicsimo Iliadis legimus in Achillis scuto depictas esse primum civitatem pace fruentem, ubi nuptiæ celebrantur et jus dicitur; deinde civitates bellum moventes; postremum longam seriem imaginum, in quibus agri et vinea coluntur et armenta curantur. Quæ enim aliæ sunt hæ tres scuti partes, quam triplex ille ordo civitatis, quem Dumézil apud Platonem invenit? Qui locus inter primos numerandus est eorum, qui non urbes ipsas sed formas et quasi extremas lineas urbium lectoribus præbent: non qualis sit certa civitas, sed qualia genera civitatum esse possint. Inde orta videtur philosophia quæ politica dicitur.

2016-08-02

De ministra rustica

Ad quædam negotia agenda, iter rusticum in oppidulum prope Nusquamiam situm hodie feci, non longe ab agris ubi æstate præterita in stabulis cum equis pernoctabam. Tunc didici etiam ubi optimum in tota regione thermopolium caffearium esset, quod hodie petivi jentaculi (non sine bona caffea) quærendi causa. Memineram ministras hujus tabernæ, ut etiam in altera prope urbem, esse omnes flavas, sicut plerique etiam potatores, sed oblitus eram has rusticas et flavas Nusquamienses etiam longe ingeniosiores esse quam eas, quæ urbem incolunt.

Ministra
Quid vis bibere?
Nemo
Caffea Caputina, in poculo sat magno.
Ministra
Qualem vis caffeam Caputinam, madidiorem an sicciorem?
Nemo
Cupio sapidissimam.

Urbanæ ministræ tali verbo confundantur, ut quæ nesciant utrum lactea an spumosa caffea melius etiam sibi sapere videantur: sed hæc rustica sine mora reposuit:

Ministra
Bene; faciam sapidissimam. Et quid nomen est tibi?
Nemo
Bob.

Numquam enim soleo nomen nisi fictum dare ministris caffeariis: volo enim potionem ab illis accipere, non amicitiam.

Ministra
An est tibi nomen plenius "Robertus?"
Nemo
Ministra
An est nomen ficticum?
Nemo
Tantum caffeam sorbillare volo, domina.
Ministra
Bene, bibas, sed te non sine suspicione spectabo.

Insulsam feminam! Urbanæ numquam tam suspiciosas sese præbent quam rusticæ…sed caffeam tam sapidam numquam vendunt.

2016-07-27

Plura de assassinis, hostibus humani generis

Cum pergam vocabula quærere ad eos nominandos, quos nonnulli "territores," alii "tromocratas," fortasse etiam "latrones" et "sicarios" vocitant, in locum infra appositum incidi Francisci Baconis, qui Dialogum de Bello Sacro conscripsit. Quæ verba me aliquatenus monent de jurisperitis Americanis, qui nostro sæculo ineunte ostendere temptabant assassinos nostri ævi sive territores etiam dici posse "hostes humani generis" sicut piratas atque archipiratas. Licet enim per jus gentium cuilibet civitati piratas deprehensas capere et in jus trahere: id quod arguebant Americani etiam de tromocratis Mahometanis esse agendum, cum latrones in prœliis captos vellent indemnatos in vinculis ad sinum Guantanamensem tenere sed non ut hostes justos, quibus leges Genavenses tuerentur. Hæc autem dixit Verulamius de bello justo in hostes humani generis (inter quos assassinos numerat) gerendo:

Vera enim causa hujus rei hæc est: quod piratæ communes humani generis hostes sint, quos idcirco omnibus nationibus persequi incumbit, non tam propter metus proprios, quam respectu fœderis inter homines socialis. Sicut enim quædam sunt fœdera in scriptis et in tractatus redacta contra hostes particulares inita, ita naturalis et tacita confœderatio inter omnes homines intercedit contra communes societatis humanæ hostes. Adeo ut, ad hujusmodi bella indicenda, non opus sit denuntiatione aliqua sollemni, non exspectanda supplicatio a natione læsa ut summittantur auxilia, sed istiusmodi formulas omnes supplet jus naturæ in bello piratico. Idem censendum est de latronibus per terram et insidiatoribus viarum, quales adhuc dicuntur pagi nonnulli Arabum, et reguli quidam montani, qui secus angustas vias et a viatoribus frequentatas habitant. Neque (ut prius de piratis dictum est, principibus tantum vicinis hos debellare conceditur; verum etiam, si quæ natio est, quantumvis longe dissita, quæ merito et gloriæ sibi duceret bellum istud suscipere (veluti Romani olim bellum gesserunt pro liberanda Græcia), proculdubio hoc facere cum justitia possint. Nec absimile pronuntio de regno assassinorum jam exstincto, quod situm erat super fines Saracæ, atque olim magno principibus orientis, pro tempore, terrori fuit. Ibi consuetudine receptum erat, ut regis mandato, et ex cæca obœdientia eidem præstanda, quivis illorum obligatus esset, et veluti voto obstrictus, ad cædem cujusvis principis aut personæ perpetrandam, quam rex suus designavit. Consuetudo ista, sine controversia, totum illud regimen invalidum reddidit, et nullo jure subnixum; tanquam machinam quandam, contra societatem humanam exstructam, quæ ab omnibus incendi et destrui meruit.

Sic igitur de terrore locuti sunt illi, qui ante nos vixerunt:

Nec absimile pronuntio de regno assassinorum jam exstincto, quod situm erat super fines Saracæ, atque olim magno principibus orientis, pro tempore, terrori fuit.